Multiple Respons Tellingen in SPSS

In vragenlijsten wordt regelmatig gebruik gemaakt van de mogelijkheid om meerdere antwoorden aan te kruisen. Afhankelijk van welke (invoer)manier je gebruikt om de antwoorden te registreren, kan de structuur binnen SPSS op twee manieren worden vormgegeven.

In deze blog gaan wij aan de slag met onderstaand voorbeeld. Een organisatie wil weten via welke kanalen het publiek of de klant van de organisatie heeft gehoord. Hier wordt onderscheid gemaakt tussen vijf informatiekanalen en dus vijf antwoordmogelijkheden: via kranten, op eigen initiatief, via informatie van derden, via internet of na een excursie.

Allereerst laten wij zien op welke twee manieren de antwoorden kunnen worden geregistreerd. Vervolgens leggen wij uit hoe je de responses kunt gebruiken voor jouw onderzoek.

Structuur in SPSS

Eén manier om de Multiple Respons-vragen in de datastructuur van SPSS te verwerken is via de mogelijkheden ‘genoemd’ of ‘niet genoemd’. Dit resulteert in vijf variabelen: informatiekanaal1 tot en met informatiekanaal5 met de waarden één (genoemd) of nul (niet genoemd).

De tweede mogelijkheid is om vijf variabelen aan te maken, waarvan de antwoordlabels allemaal identiek zijn. Nu gebruik je als labelnamen de vijf informatiekanalen.

Multi Response Sets en Multi Response

Niet alleen voor het verwerken van de vragen kent SPSS meerdere manieren. Ook het definiëren en gebruiken van de Multiple Respons-vragen kan in SPSS op twee manieren.

Ten eerste is er de mogelijkheid om via Data > Define Multiple Response Sets groepsvariabelen te maken, die vervolgens bijvoorbeeld in Tables kunnen worden gebruikt. Je kunt de groepsvariabelen ook maken via Analyse > Tables > Multiple Response Set. Dit werkt identiek.

In deze blog gaan wij in op een andere manier, die ook goed werkbaar is. Eerst volgen wij de menustructuur om variabelen te definiëren, maar het zal blijken dat sommige dingen via de syntax handiger werken.

Kies in de menustructuur Analyse > Multiple Response. Eerst moet een set worden gedefinieerd. De mogelijkheden Frequencies en Crosstabs zijn nog grijs.

Definieer dus eerst de Variable Set. In de variant met genoemd/niet genoemd ziet dit er als volgt uit:

Bij Dichotomies moet de ‘telwaarde’ worden ingevuld. In dit geval het getal één. Natuurlijk nog de knop Add kiezen en de variabele is aangemaakt. Ogenschijnlijk gebeurt er niets, maar als je nu opnieuw kiest voor Analyse > Multiple Response, zijn nu de Frequencies– en Crosstabs-mogelijkheden wél te kiezen.

De variant met als labels de vijf informatiekanalen wordt als volgt gedefinieerd:

Let op: het is belangrijk dat in dit geval Categories in plaats van Dichotomies wordt aangevinkt. Ook moet je opletten dat de range het aantal antwoordcategorieën (en dus per definitie het aantal variabelen, in dit voorbeeld vijf informatiekanalen) weergeeft.

Opvragen informatie

Via Analyse > Multiple Response > Frequencies kan een frequentietabel worden opgevraagd. Dit wijst zich vanzelf. Zowel het aantal antwoorden als de percentages uitgedrukt in het aantal antwoorden én uitgedrukt in het aantal respondenten wordt weergegeven.

Ook een kruistabel, hier met geslacht gekruist, is via Analyse > Multiple Response > Crosstabs op te vragen.

Hierbij moeten wij nog een paar opmerkingen plaatsen. Bij de ‘kruisingsvariabele’ moeten de waarden worden opgegeven, vergelijkbaar met het definiëren van groepen bij een independent T-test. Bij Options is nog additioneel te kiezen voor celpercentages. Daarnaast is het nog het melden waard dat een kruistabel op antwoorden of op respondenten gebaseerd kan zijn. Het is meestal de moeite waard om beide opties mee te nemen. Zie hieronder:

Syntax

Een nadeel van de bovenbeschreven methode is dat, wanneer alles netjes is opgeslagen en afgesloten, óók de aangemaakte Multi Respons-variabelen zijn verdwenen. Dit geldt overigens niet wanneer er gekozen wordt voor het definiëren van Sets. De daar aangemaakte Multi Respons-variabele is in Tables dan nog beschikbaar, maar (ook) niet meer via Analyse > Multiple Response. Er kan dan niet gekozen worden voor Frequencies of Crosstabs.

Een praktische oplossing voor dit probleem is de commando’s die zijn opgegeven via de menu’s in de syntax te plakken en deze vervolgens te gebruiken, of, naar behoeve, aan te passen. Hieronder de variant met de vijf identieke labels:

Zoals je ziet, kun je ook vragen met meerdere antwoordmogelijkheden goed verwerken in SPSS. Wil je graag meer leren over dit gebruiksvriendelijke statistiekprogramma? Volg dan onze cursus SPSS en leer alle ins & outs van dit programma!

Met bijzondere dank aan onze SPSS-docent Harry Manni voor het schrijven van deze blog!