Fundamentele en afgeleide concepten in ATLAS.ti
ATLAS.ti is een krachtige tool voor de kwalitatieve analyse van grote hoeveelheden tekstuele, grafische, audio- en video-gegevens. Deze tool helpt je om jouw data op een creatieve, maar ook systematische manier te ordenen, opnieuw samen te stellen en te beheren.
Wanneer je voor het eerst werkt met ATLAS.ti, ontstaat er vaak verwarring over het gebruik van Codes, Document Groups en andere groeperingsmogelijkheden. Het gebruik van de term Smart Code voor, in wezen, een zoekopdracht op jouw gecodeerde gegevens kan in het begin bijvoorbeeld verwarrend zijn. In deze blog verduidelijken wij de concepten en gebruikte terminologie.
Allereerst definiëren wij de fundamentele concepten. Daarna presenteren wij enkele van de afgeleide concepten en laten wij zien hoe je deze kunt uitdrukken in termen van fundamentele concepten.
Vervolgens laten wij zien hoe je dezelfde citaten kunt krijgen met behulp van de Query-tool. We vergelijken een query met afgeleide concepten met een query die alleen op de fundamentele concepten is gebaseerd.
Tot slot bespreken wij het nut van de afgeleide concepten.
Fundamentele concepten
Document
Een document is data die in ATLAS.ti worden geladen. Enquêtes kunnen tijdens het laden worden opgesplitst in verschillende documenten. Dit is van invloed op de manier waarop een enquête wordt gecodeerd.
Quotation
Een quotation is een opeenvolgend stuk van een document. Een quotation kan het volledige document zijn.
Code
Het meest centrale concept in ATLAS.ti is een code. Een code is semantisch een betekenis die aan een citaat wordt gegeven. Technisch gezien is het niets meer dan een label. Codes kunnen worden gedefinieerd en hergebruikt door de gegevens heen.
Smart Code
Een Smart Code is een query op jouw gegevens. Je kunt willekeurig complexe query’s construeren op basis van de basisbouwstenen die zijn gekozen uit set-, proximity- en semantische operatoren.
Afgeleide concepten
Document Group
Een Document Group wordt een group genoemd, maar is eigenlijk niet meer dan een code op een quotation. De omvang van de quotation is hierbij per definitie het gehele document. Je kunt een code op documentniveau toevoegen door een quotation op het volledige document te selecteren.
Om hetzelfde resultaat in de Query-tool te krijgen, is bij het gebruik van documentgroepen een andere route vereist dan bij het gebruik van alleen codes. Wanneer je documentgroepen gebruikt, definieer je een query (Smart Code) met behulp van een bereik en selecteer je de relevante documentgroepen en codes. Als je alleen codes gebruikt, moet je een query gebruiken op basis van de inside-operator.
Code Group
Een Code Group is een verzameling codes. Het is niet mogelijk om een codehiërarchie van Code Groups te hebben. Er is slechts één niveau. Je kunt Code Groups dus niet groeperen in een Code Group. Daarvoor kun je wél slimme groepen gebruiken. Deze worden later in de blog besproken.
Met de Query-tool kun je zowel Codes als Code Groups selecteren bij het definiëren van een query. Wanneer je de codegroep gebruikt om alle citaten te selecteren die door een codegroep zijn gemarkeerd, plaats je de codegroep eenvoudigweg in de Query-tool op de plaats waar je normaal een code zou plaatsen.
Wanneer je geen codegroep gebruikt, moet je een query maken op basis van de OR-operator waarbij je alle codes met de OR-operator combineert.
Smart Group
Een Smart Group is een combinatie van groepen. Dit kan een combinatie van codegroepen zijn, of een combinatie van documentgroepen. Beide zullen leiden tot een andere oplossing op basis van alleen fundamentele concepten. Daarom bespreken wij beide groepen afzonderlijk.
Smart Group – Document Group
Er zijn twee soorten Smart Groups: Any en All. Een Any Smart Group betekent dat je alle documenten met een van de geselecteerde documentgroepen selecteert. Deze optie is hetzelfde als een Code Group voor codes. All Groups betekent dat je alle documenten selecteert, waaraan alle geselecteerde Document Groups zijn toegevoegd. Deze twee opties zullen weer leiden tot een andere oplossing op basis van louter fundamentele concepten.
Smart Group – Document Group – Any
Stel dat je alle quotations die met programmeertaal zijn gecodeerd als Document Group wilt selecteren en alleen de quotations die met inleiding zijn gecodeerd.
Smart Group – Document Group – All
Dit is dezelfde oplossing als de vorige, behalve dat bij de oplossing met alleen fundamentele concepten de operator OR in de oplossing verandert in een AND-operator.
Smart Group – Code Group – Any, All
Een Smart Group op codes wordt op dezelfde manier gedefinieerd als slimme groepen voor documentgroepen. Hierbij moet je je wél realiseren dat deze zich op een ander niveau bevinden. Een Smart Group van een documentgroep lijkt meer op een codegroep. Een Smart Group voor codegroepen lijkt meer op het opbouwen van hiërarchie. Om wat preciezer te zijn: iedere variant van een Smart Group uit een documentgroep is als een Code Group. Iedere variant van een Smart Group voor een codegroep gaat over hiërarchie. De All-variant is natuurlijk vergelijkbaar, maar toch een beetje anders.
Het creëren van voorbeelden en het bouwen van een oplossing die alleen op basis van fundamentele concepten is gebaseerd, zal steeds breedsprakeriger worden.
Het nut van afgeleide concepten
Naast de fundamentele concepten heb je strikt genomen helemaal niets nodig. Maar als je niet de mogelijkheid hebt om (slim) te groeperen, worden jouw vragen erg uitgebreid en moeilijk te begrijpen. De belangrijkste reden om alle (slimme) groepsopties te gebruiken, is dat het jou de mogelijkheid geeft om jouw concepten op te bouwen op een manier die compacte query’s faciliteert.
Het kiezen van de namen voor de afgeleide concepten in ATLAS.ti zelf zou echter iets minder verwarrend kunnen zijn. Vergelijkbare namen worden gebruikt voor totaal verschillende concepten. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij code en Smart Codes, waar je het toch écht hebt over codes en query’s. Ook het gebruik van (slimme) groepering op verschillende niveaus is verwarrend. Een documentgroep is eigenlijk een code op documentniveau. Een slimme documentgroep is gelijk aan een Code Group. Een Code Smart Group gaat meer over hiërarchie.
Wanneer je jouw eerste kwalitatieve onderzoeksproject doet en je ATLAS.ti voor het eerst gebruikt, is het moeilijk te overzien wat de consequenties zijn van de verschillende keuzes die je kunt maken. Aan de andere kant maakt ATLAS.ti het heel gemakkelijk om te reorganiseren en opnieuw te coderen als dat nodig is.
Zoals je ziet: het werken met ATLAS.ti lijkt ingewikkelder dan het eigenlijk is. Wil je meer leren over deze krachtige tool voor de kwalitatieve analyse van grote hoeveelheden gegevens? Volg dan onze cursus ATLAS.ti en leer alle ins & outs van dit programma!
Met bijzondere dank aan onze ATLAS.ti-docent Freek van Keulen voor het schrijven van deze blog!